Laatst bijgewerkt: 9/2/2026 om 13.51
Sinds kort lijkt duidelijk te zijn dat er door AI geïnduceerde psychoses bestaan. Mensen chatten urenlang, soms dagenlang, soms wekenlang, met een programma als Chat-GPT. Zo'n programma wordt getraind om op door mensen gegenereerde teksten een antwoord te geven, dat mensen zien als goed en juist. In de praktijk betekent dat, dat zo'n programma positief reageert als je met allerhande onzin aan komt zetten.
Het schijnt dat tot dan toe normaal functionerende mensen door de dagenlange conversaties met Chat-GPT hun baan kwijt raakten, hun vrouw en tenslotte door de wildernis gingen dolen op zoek naar hun innerlijke zelf. Dat soort dingen.
Zelf heb ik ooit Chat-GPT een soort testvraag voorgelegd over discriminatie. Een onderwerp waarover ik wel iets dacht af te weten. Wat kreeg ik terug? Ongeveer alle mogelijke populaire vooroordelen op dat gebied. De juiste, maar ook de onjuiste en onzinnige. Terwijl Chat-GPT op de punten, waar het echt om ging, het liet afweten.
Wat betekent het dat AI psychoses kan veroorzaken? Allereerst het begrip 'psychose'. Dat staat voor waan. Je gelooft iets stellig, maar wat je gelooft, is er niet, is onwaar, is onzin.
Als je psychose op die manier definieert, lijdt dus vermoedelijk de overgrote meerderheid van alle mensen aan psychoses. Men gelooft zaken, die niet gebaseerd zijn op feiten en waarneembare zaken.
Waar komen die vreemde overtuigingen vandaan? Volgens veel psychiaters ging er ergens in het hoofd iets mis, en dat is natuurlijk zo, maar verklaart verder weinig. Een bijkomend probleem is dat psychiaters zelf ook vaak in zaken geloven, die niet feitelijk verankerd zijn. De ene psychoticus behandelt kennelijk vaak de andere.
Maar dankzij AI lijken we nu een duidelijk bewijs te hebben. De waandenkbeelden ontstaan -- er vanuit gaande dat door AI geïnduceerde psychoses echt voorkomen -- door de interactie met iemand die de waandenkbeelden bevestigt, aanmoedigt en mogelijk zelf aanreikt.
Die iemand kan een persoon zijn, meerdere personen, een machine, maar eventueel ook de persoon zelf. Je kunt je voorstellen dat iemand die volledig opgaat in zijn eigen gedachtenwereld zelf gedachten genereert, die bevestigend werken voor eerdere gedachten. Een mens kan zichzelf overtuigen van de grootst mogelijke onzin, als de situatie daar naar is en dat voordeel oplevert.
Neem de gedachte dat je nog een aanzienlijk bedrag van een buurman krijgt. Die gedachte is niet waar, maar het is natuurlijk wel een verleidelijke gedachte. Hoe langer je erover nadenkt, hoe waarschijnlijker de gedachte wordt en hoe meer de gedachte, dat het niet zo is, op de achtergrond raakt.
Iemand die zogenaamd opdrachten kreeg van een innerlijke stem kan die opdrachten zonder echt grote problemen zelf bedacht en gegenereerd hebben, zonder zich dat bewust te zijn. Die bewuste gedachte is immers weinig aantrekkelijk.
AI-gegenereerde psychoses maken duidelijk dat mensen door de reacties van andere mensen (en van AI) wanen kunnen ontwikkelen en gaan geloven.
Verder maken AI gegenereerde psychoses een tweede punt duidelijk. Als je door de reactie van anderen onzin gaat geloven, zegt dat ook iets over je manier van denken. Je hebt met andere woorden geen idee wat een uitspraak waar of onwaar maakt. Je kakelt maar wat, en het gekakel dat sociaal scoort, zie je als waar.
Dat betekent dus dat veel mensen geen idee hebben van wat serieus denken (systeem 2 denken) precies inhoudt. Met serieus denken bedoel ik dat je iets probeert te voorspellen, te begrijpen. De vraag is dan natuurlijk of die voorspelling klopt. En wat je voorspelt, moet een feitelijk waarneembaar iets zijn. Dank zij Albert Einstein weten we dat we daar twee strikt onafhankelijke observators voor nodig hebben, die onafhankelijk van elkaar dezelfde waarneming moeten doen.
Dat suggereert dat veel mensen babbelen (systeem 1 denken) en serieus denken (systeem 2 denken) niet goed kunnen onderscheiden. Iedereen babbelt weleens en daar is niets mis mee. Maar op het moment dat iemand gaat geloven, dat zijn gebabbel verwijst naar iets dat echt bestaat of echt waar is, wordt het problematisch.
Tenslotte nog dit. Als je duidelijk hebt dat psychoses ontstaan door sociale bekrachtiging lijkt het nogal merkwaardig om personen met een waandenkbeelden te behandelen met 'geneesmiddelen'. Tenzij je natuurlijk kunt aantonen (en hebt aangetoond) dat iemand door dergelijke medicatie beter gaat denken. Van koffie is iets dergelijks bij mijn weten bekend, maar voor het overige valt het volgens mij nogal tegen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten