Laatst bijgewerkt: 12/2/2026 om 11.46
Sinds kort lijkt duidelijk te zijn dat er door AI geïnduceerde psychoses bestaan. Mensen chatten urenlang, soms dagenlang, soms wekenlang, met een programma als Chat-GPT. Zo'n programma wordt getraind om op door mensen gegenereerde teksten een antwoord te geven, dat mensen zien als goed en juist. In de praktijk betekent dat, dat zo'n programma positief reageert als je met allerhande onzin aan komt zetten.
Het schijnt dat normaal functionerende mensen door de dagenlange conversaties met Chat-GPT hun baan kwijt raakten, hun vrouw en tenslotte door de wildernis gingen dolen op zoek naar hun innerlijke zelf. Dat soort dingen.
Zelf heb ik ooit Chat-GPT een soort testvraag voorgelegd over discriminatie. Een onderwerp waarover ik wel iets dacht af te weten. Wat kreeg ik terug? Ongeveer alle mogelijke populaire vooroordelen op dat gebied. De juiste, maar ook de onjuiste en onzinnige. Terwijl Chat-GPT op de punten, waar het echt om ging, het liet afweten.
Wat betekent het dat AI psychoses kan veroorzaken? Allereerst het begrip 'psychose'. Dat staat voor waan. Je gelooft iets stellig, maar wat je gelooft, is er niet, is onwaar, is onzin.
Als je psychose op die manier definieert, lijdt dus vermoedelijk de overgrote meerderheid van alle mensen aan psychoses. Men gelooft zaken, die niet gebaseerd zijn op feiten en waarneembare zaken.
Waar komen die vreemde overtuigingen vandaan? Volgens veel psychiaters ging er ergens in het hoofd iets mis, en dat is natuurlijk zo, maar verklaart verder weinig. Een bijkomend probleem is dat psychiaters zelf ook vaak in zaken geloven, die niet feitelijk verankerd zijn. De ene psychoticus behandelt dan de andere.
Maar dankzij AI lijken we nu duidelijk bewijs te hebben. De waandenkbeelden ontstaan -- er vanuit gaande dat door AI geïnduceerde psychoses echt voorkomen -- door de interactie met 'iemand' die de waandenkbeelden bevestigt, aanmoedigt en mogelijk aanreikt.
Die iemand kan een persoon zijn, meerdere personen, een machine, maar eventueel ook de persoon zelf. Je kunt je voorstellen dat iemand die volledig opgaat in de eigen gedachtenwereld zelf gedachten genereert, die bevestigend inwerken op de eerdere gedachten. Een mens kan zichzelf overtuigen van de grootst mogelijke onzin, als de situatie daar naar is en dat voordeel oplevert.
Neem als voorbeeld de gedachte dat je nog een aanzienlijk bedrag van je buurman krijgt. Die gedachte is onwaar, maar het is een verleidelijke gedachte. Hoe langer je erover nadenkt, hoe waarschijnlijker en normaler de gedachte wordt en hoe meer de gedachte, dat het onzin is, op de achtergrond raakt.
Iemand die zogenaamd opdrachten kreeg van een innerlijke stem, kan die opdrachten zelf bedacht en gegenereerd hebben, zonder zich dat bewust te (willen) zijn. Die bewuste gedachte is niet aantrekkelijk en wordt daardoor al snel niet gegenereerd.
AI-gegenereerde psychoses laten zien dat mensen door sociale reacties (van andere mensen, van AI en van zichzelf) wanen kunnen ontwikkelen en die kunnen gaan geloven.
Verder maken door AI gegenereerde psychoses een tweede punt duidelijk. Als je door de reactie van anderen onzin gaat geloven, zegt dat ook iets over je manier van denken. Je hebt dan kennelijk geen idee wat een uitspraak waar of onwaar maakt. Je kakelt maar wat, en het gekakel dat sociaal scoort, zie je tenslotte als waar.
Dat betekent dat veel mensen geen idee hebben van wat serieus denken (systeem 2 denken) precies inhoudt. Korter geformuleerd: ze kunnen niet serieus denken.
Met serieus denken bedoel ik dat je iets probeert te begrijpen, dus: iets probeert te voorspellen. De vraag is vervolgens of die voorspelling klopt. Wat je voorspelt, moet waarneembaar zijn. Dank zij Albert Einstein kennen we het criterium dat er twee strikt onafhankelijke observators nodig zijn, die volledig onafhankelijk van elkaar tot dezelfde waarneming (beschrijving, conclusie) moeten komen.
Dit alles suggereert dat veel mensen babbelen (systeem 1 denken, snel denken) en serieus denken (systeem 2 denken, traag denken) niet goed kunnen onderscheiden. Iedereen babbelt weleens en daar is in beginsel (in sociale situaties) niets mis mee. Maar op het moment dat iemand gaat geloven, dat het gebabbel verwijst naar iets dat echt bestaat of gedaan moet worden, wordt het problematisch.
Tenslotte nog dit. Als je duidelijk hebt dat psychoses ontstaan door sociale bekrachtiging lijkt het nogal merkwaardig om personen met een waandenkbeelden te behandelen met 'geneesmiddelen'. Tenzij je natuurlijk kunt aantonen (en hebt aangetoond) dat iemand door dergelijke medicatie beter gaat denken. Van koffie is iets dergelijks bij mijn weten bekend, maar voor het overige valt het volgens mij nogal tegen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten