Als je gelooft dat morgen vermoedelijk de zon weer opkomt, is er geen probleem. Maar als je gelooft dat God bestaat, is er mogelijk wel een probleem.
Einstein gebruikte soms de term 'God'. God dobbelde niet, dat soort uitspraken. Hij bedoelde daarmee, dat wat het heelal geschapen heeft, zou niet dobbelen. Later bleek, dat wat het heelal geschapen had, 'God' dus, wel degelijk dobbelde. Maar daar gaat het me nu even niet om.
Einstein gebruikte 'God' in de opvatting van 'schepper van Hemel en Aarde'. Precies zoals 'God' in het begin van de Bijbel (het Oude Tenstament) wordt gedefinieerd. In die opvatting staat 'God' voor de Natuur. Voor natuurwetenschappers heeft de Natuur, God dus, altijd gelijk. En dat was ook, hoe Einstein erover dacht. De Natuur had en heeft altijd het laatste woord. Die bepaalt, wat waar is, wat klopt.
Maar geloof zoals we dat doorgaans gebruiken, slaat vooral op irrationeel geloof. Voor iemand die irrationeel gelooft, is 'God' slechts een woord, een klank, een klank die gevoel oproept, maar niet een klank met een duidelijk omschreven en waarneembare betekenis.
Dat probleem doet zich niet alleen voor bij 'God', maar bij ieder woord dat gebezigd wordt. Het is voortdurend onduidelijk wat precies bedoeld wordt. Nog sterker: de gelovige bedoelt met zijn woordenk niets feitelijks. Het zijn slechts lege klanken, die emoties oproepen, maar geen feitelijke betekenis hebben.
Wanneer iemand als Trump beweert, dat hij in één dag in een bepaald land vrede kan stichten, moet je niet gek opkijken als het tenslotte uitloopt op de Derde Wereldoorlog.
Denk verder. Trump is (als double high, als strongman)) ook zo'n irrationele volgeling/gelovige. Feiten bestaan niet. Ook het begrip 'Derde Wereldoorlog' is daarmee voor hem slechts een gevoel en niets concreets. Tegelijk is er kans dat die term voor hem de emotionele lading 'heel erg' en 'heel bijzonder' draagt. Zou het dan niet fantastisch zijn wanneer de eenling, het individu, Donald Trump, zoiets enorms in gang zet?
Waarom heeft irrationeel geloof geen feitelijke inhoud? Volgelingen/gelovigen gebruiken woorden slechts om bij hun toehoorders gevoelens en gedrag op te wekken. Zodra een term als 'Derde Wereldoorlog' veel oproept bij de toehoorders, wordt het een onweerstaanbare magneet.
In online discussies komt vrijwel altijd binnen de kortste keren 'Holocaust' boven drijven. Niet omdat er 6 miljoen mensen vermoord zijn, maar omdat het woord veel emoties oproept bij het publiek.
Als bij natuurwetenschappers (onbevooroordeelde bèta's) de Natuur altijd het laatste woord heeft, hoe zit dat dan bij volgelingen/gelovigen?
Ik weet niet of Adolf Hitler de eerste was, maar in ieder geval heeft hij het principe helder beschreven in Mein Kampf. De toespraak, het verhaal, dat de meeste toehoorders over de streep weet te trekken (in zijn geval: om lid te worden van de NSDAP), is het beste verhaal.
Irrationeel geloof is van de groep. Is wat de groep gelooft en als waarheid ziet. Is dat, wat de strongman predikt. De groep kwaakt het na, zonder besef van de feitelijke betekenis.
Is dat erg, het ontbreken van feitelijke betekenis. Denk aan een hond. Die hond hoeft niet te weten, dat 2+2=4. Die hond moet aanvallen, zodra het baasje aangeeft, dat iemand niet deugt. In de alfawereld is dat voldoende.
Hoe kun je dit beknopt formuleren? In de alfawereld draait het om macht en kracht. Hier geld het recht van de sterkste. In de bètawereld draait het om correct. De harde natuur bepaalt wie gelijk heeft.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten