Laatst bijgewerkt: 8/1/2026 om 0.29 uur
Amerika ontvoert de president/dictator van Venezuela (Maduro). Of beter gezegd: Trump doet dat. Bij de actie valt een royaal aantal doden aan Venezuelaanse kant. Sommige mensen beschouwen dat als 'terrorisme' door Trump.
Naar aanleiding van die opvallende actie publiceert de Volkskrant op maandag 5 januari 2026 een groot aantal ingezonden reacties in een paginagroot (p. 20) artikel . In de eerste van die reacties valt een paassage me op. Ik laat die hier volgen:
"Latijns-Amerika zit vast in dezelfde ziekte die in Noord-Amerika, en zelfs in Europa, om zich heen is gaan grijpen: het misverstand dat we verwikkeld zijn in een strijd tussen links en rechts. Dat is totale onzin. Het is een strijd tussen democratie en dictatuur."
De briefschrijver ziet links versus rechts als iets totaal anders dan democratie versus dictatuur. Maar klopt dat wel?
Nu zijn de begrippen 'links' en 'rechts', hoewel vaak gebruikt, niet duidelijk gedefinieerd. Ze zijn ontstaan na de Franse revolutie waarbij 'rechts' de partijen waren die voor het oude regiem (de absolute vorst) waren en 'links' de partijen die voor de revolutie, dus voor ''vrijheid, gelijkheid en broederschap", stonden. Dus een staatsvorm waarbij burgers maximaal vrij worden gelaten, iedereen gelijke rechten heeft en de samenleving zich verantwoordelijk voelt om iedereen zo nodig te helpen. Democratie dus.
In het onderzoek naar fascisme (enthousiasme voor de strongman) is ooit ook een duidelijke koppeling gevonden tussen fascisme (enthousiasme voor de strongman) en ''politiek economisch conservatisme" (The Authoritarian Personality, 1950). Dus met 'rechts'.
Ik zie kortom het verschil niet zo, dat de briefschrijver wel denkt te zien.
Aan de andere kant: Poetin zegt ook oorlog te voeren, om het facisme te bestrijden. Woorden zijn geduldig en iedereen praat naar het hem zelf het best uitkomt. Shakespeare drukte het zo uit: 'Words, words, words!'
Maar er is misschien toch iets diepers aan de hand. Iets dat het soortenmodel verklaart. Dat model gaat uit van het empirische resultaat dat bevooroordeeldheid (prejudice) twee totaal verschillende 'wortels' (voorspellers) blijkt te hebben. Rechts autoritarisme (Right Wing Authoritarianism, RWA) en Sociale Dominantie Orientatie (SDO). Die voorspellers zijn totaal verschillend, omdat ze normaal niet of amper gecorreleerd zijn. Iets dat in de sociale wetenschappen heel uniek is.
Als je dan doorredeneert, kom je uit op in beginsel 4 verschillende soorten mensen. In beginsel, want de meeste mensenn zitten natuurlijk ergens middenin. Drie van die soorten klitten en vormen samen de machtige groep onder leiding van een strongman/dictator of absoluut vorst. Dat levert twee tegenovergestelde culturen op. Een hoge, waarin alles draait om macht, geld, status, geloof en sociaal correct. En een lage, waarin alles draait om productie, informatie, vooruit kijken, feiten en waarheid.
In de empirische wetenschap (de lage cultuur) gebruiken we termen die gebaseerd zijn op objectieve waarnemingen. Het is de harde bètacultuur. Maar in de hoge alfacultuur babbelen we er vrolijk op los, zonder ons te bekommeren om de vraag of alles wel precies klopt. Als het voor de toehoorder maar 'mooi' klinkt.
Je vraagt je af: hoe komt de briefschrijver in dit geval op die merkwaardige tegenstelling, die als je naar de harde feiten kijkt helemaal geen tegenstelling blijkt te zijn? Hij had een Venezulaanse vriendin, die begon te trillen van woede als iemand het voor de dictatuur (van Maduro) opnam, want 'links' was toch per definitie de goede kant. Maduro zou dus een linkse dictator zijn, en omdat hij links zou zijn, was hij eigenlijk een goede dictator. Iets dat de vriendin tot woede bracht.
De verklaring om te denken dat Maduro links zou zijn, is dat hij politicus was voor de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela begrijp ik via Wikipedia. Maar neem gewoon de moeite om naar zijn foto te kijken en je ziet een heel rechts figuur. Iets dat klopt met zijn rol als dictator.
Het conflict tussen Trump en Maduro is dus niet een conflict tussen links en rechts en ook niet een conflict tussen democratie en dictatuur, maar het is de strijd tussen twee strongmen. Twee dictators die vechten om het been. In dit geval is dat voor Trump: olie.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten