De ellende met de HSL is niet voorbij, maar wordt alleen maar erger

 

In de Volkskrant van 24 december 2025 op pagina 24 een stuk van een pagina met de kop:

"Wanneer is ellende met de HSL voorbij?" 

In het stuk probeert Maarten Albers vier vragen te beantwoorden over de hogesnelheidslijn (HSL) tussen Schiphol en Rotterdam. Daaronder ook de vraag hoe dit allemaal kon gebeuren.

Maar als je je realiseert dat er tegenwoordig een steeds groter probleem aan het ontstaan is tussen feitelijk denken en wensdenken (geloof, opinies, wensen) dan zie je de problemen rond de HSL precies andersom. Die ellende begint pas en wordt alleen maar groter.

Dat onderscheid tussen feit en fictie, tussen feit en geloof, tussen harde waarheid en geloofswaarheid, tussen systeem 2 denken en systeem 1 denken, tussem traag denken en snel denken, tussen objectief en subjectief wordt voor moderne mensen steeds lastiger. Dat is de basis van bevooroordeeldheid, dat is de basis van de ruk naar rechts, dat is de basis van facisme, dat is de basis van de totalitaire samenleving, dat is de basis voor de ondergang van samenlevingen en culturen. 

Bevat het stuk in de Volkskrant aanwijzingen dat dit inderdaad het probleem was? 

De eerste raming voor de kosten van het project ging uit volgens het stuk van ongeveer 2,5 miljard euro. De uiteindelijke kosten bedroegen 7,5 miljard. Maar dat de kosten niet nog belangrijk hoger werden, kwam doordat men op allerhande onderdelen van het project extreem bezuinigde. Met het gevolg dat er dus nu voortdurend problemen zijn met de HSL.

Je wenst een HSL maar het mag niet kosten, wat het in feite moet kosten. Met andere woorden: eigenlijk heb je het geld, maar ondanks dat, moest het project toch doorgaan.

En de akelige werkelijkheid is dat het wensdenken niet gaat stoppen met of na de HSL. De tragische realiteit is dat het wensdenken alleen maar erger gaat worden op alle mogelijke gebieden.

 

 

 

 

 

 

Het heilige geloof in depressies

 

Bij PAIS (Post Acuut Infectie Syndroom) geloven we dat de oorzaak beslist iets lichamelijks moet zijn en beslist niet psychisch is. Dat deed me denken aan depressies.

Ook bij depressies weten we zeker dat het iets lichamelijks moet zijn en beslist niet iets psychisch.

Maar ergens zit een paradox. Aan de ene kant worden we steeds bevooroordeelder. Onze opinies, geloven en wensen worden steeds belangrijker en leidinggevender. Maar bij zaken als PAIS en depressies geloven we juist dat al die overtuigingen niets met onze denkwereld te maken mogen hebben en beslist afkomstig moeten zijn uit die vreemde wereld van de harde feiten.

Waarom? Omdat het dan overtuigender klinkt. Ik denk mezelf niet depressief. Natuurlijk niet! Waarom zou ik dat doen! Dat komt van buiten! Dat komt over mij! Daar kan ik niks aan doen! Dat is de harde werkelijkheid die mij te pakken neemt! Ik ben slachtoffer en dien als slachtoffer behandeld te worden! Respect s.v.p.!

 

Vuurwerk dat niet luistert

 

Laatst aangepast: 25/12/2025 om 0.35

 

Op Nu.nl een berichtje over steeds meer door vuurwerk verloren gegane lichaamsdelen. Het wordt ieder jaar erger. Hier de link: https://www.nu.nl/binnenland/6380345/meer-jongeren-verliezen-hand-of-arm-door-vuurwerk-vooral-door-illegale-cobra-6.html.

We steken steeds meer en steeds zwaarder vuurwerk af. Dat vinden we leuk en het vuurwerk moet doen, wat wij willen dat het doet. En dan gebeurt het. Het stoute vuurwerk luistert niet goed en neemt een hand, arm of oog mee.

Kortom:  vuurwerk moet gewoon doen, wat wij willen dat het doet, maar soms luistert het niet goed!

Maar wanneer je weet dat in rijke samenlevingen de alfafactor (bevooroordeeldheid) steeds hoger wordt, dan zie je opeens verband met andere zaken. Ik zet de onderwerpen uit de vorige blogposts op een rij.

1. De mensen trekken zich steeds minder van feiten aan en zien steeds vaker hun eigen opinies (geloof) als heilig.

2. De mensen gaan steeds zorgelozer autorijden: een slokje teveel op, moet kunnen, geloven ze. Maar de bomen langs de kant van de weg trekken zich van dat fraaie geloof weinig aan.

3. We weten het zeker ook al ontbreekt overtuigend onderzoek. PAIS (Post Acuut Infectie Syndroom) bestaat, is een groot probleem en de oorzaak is beslist niet psychisch!

Dat zijn samen vier voorbeelden van hetzelfde. Kortom: geloof en wensen zijn prachtig, maar de natuur trekt zich niets van ons prachtige geloof en wensen aan.

 

 

 

 

 

 

 

PAIS is beslist niet iets psychisch! Of toch wel?

 

De echte reden om te beginnen met Deel II van deze blog was de column in de Volkskrant (VK) van vandaag (19/12/2025, p. 25). De titel van die column vertelt al veel en luidt:

 "Er is alle reden om te denken dat artsen bij PAIS nog niet goed weten waar ze het moeten zoeken".

Wat is PAIS? Met PAIS wordt bedoeld aldus de column: post-acute infectiesyndromen. Je zou dat op twee manieren kunnen interpreteren. Je hebt een infectie. En daarna ontstaat een acuut infectiesyndroom. Maar vermoedelijk wordt bedoeld: je hebt eerst een acute infectie en pas een tijd daarna krijg je allerhande klachten en verschijnselen.

Welke omschrijving is nu de juiste? Als ik Google vraag, krijg ik eerst een hele reeks links naar patiëntenverenigingen. Pas de achtste link geeft een duidelijke  en serieus ogende definitie van een stel artsen:

"Post-acute infection syndromes (PAIS) are conditions characterized by persistent symptoms following an infectious disease."

Mag ik zo vrij zijn dit te vertalen naar mijn eigen situatie? In december 2024 supte ik op het Paterswoldsemeer en botste toen bijna voor de zoveelste keer op een stuk drijvende boomstam. Omdat je door zo'n botsing als supper gemakkelijk in het ijskoude water kunt belanden en omdat je (harde) sup door zo'n botsing onherstelbaar beschadigd kan worden, besloot ik een goede daad te verrichten. Ik ging dat stuk drijvende boomstam verwijderen. Iets dat nog niet zo simpel bleek, maar tenslotte lukte het me om het stuk hout achter de plaatselijke beschoeiing te krijgen.

Door het gepruts waren mijn handen nat en koud geworden en daarom besloot ik een paar kunstrubber wegwerphandschoenen, die ik bij me had, aan te trekken. Dat bleek een fatale fout. Eenmaal thuisgekomen bleken alle nagelriemen van alle tien vingers ontstoken te zijn. Die ontsteking is vermoedelijk het gevolg van een schimmel en mogelijk een gevaarlijke. Een volgend probleem is dat antibioticakuren in dit geval volledig averechts kunnen werken. De infectie wordt niet minder, maar juist veel erger.

Het gevolg is dus dat ik nog steeds zit met een aantal ontstoken vingers. Het gaat dus om persistente symptomen na een infectie. Met andere woorden: ook ik val onder de definitie van PAIS.

Ik vind die infectie vervelend en die kan natuurlijk in beginsel ook (zeer) gevaarlijk worden, maar of ik nu wel of niet val onder de definitie van PAIS zal me verder worst zijn.

Wat dit voorbeeld echter laat zien, is dat er akelig veel onder PAIS kan vallen. Je loopt een infectie op en een jaar later begin je te kuchen. Een persistente kuch! Aha, dat is dus PAIS!

Het probleem met PAIS is dus dat je er medisch gezien, niets mee kunt. De term is veel te breed om iets mee te kunnen. In mijn geval: het helpt niet om van mijn geïnfecteerde vingers af te komen.

Terug naar de column in de VK. Die column begint zo: 

"'Ik zou de psychiater toch maar binnenvragen', schreef arts Bert Keizer onlangs in Trouw. Zijn column ging over postcovid, ME en andere post-acute infectiesyndromen (PAIS), een verschrikkelijke ziekte waarbij mensen na corona, sepsis of een andere infectie niet meer beter worden. Een flinke deel van hen raakt uitgeput en ziek van kleine inspanningen (PEM), of voelt zich duizelig, misselijk en wazig wanneer ze te lang rechtop moeten zijn (POTS). Er zijn in Nederland, ruw en voorzichtig geschat, ruim een half miljoen PAIS-patiënten, van wie er minstens 90 duizend ernstig ziek zijn. Sommigen kunnen alleen nog in een donkere kamer op bed liggen. 

Deze mensen adviseert Keizer dus de hulp van een psychiater."

De schrijfster van de column in de VK vindt dat geen goed idee. Ze schrijft:

"Want Keizer vergeet dat wanneer artsen voor een ziekte geen lichamelijke oorzaak vinden, er twee verklaringen mogelijk zijn: het kan inderdaad psychisch zijn, of artsen weten nog niet goed waar ze naar moeten zoeken. Er is alle reden om te denken dat bij PAIS dat laatste het geval is. Recent onderzoek laat zien dat er van alles fout kan gaan in zo'n lijf: een ontregeld immuunsysteem dat niet tot rust komt, mitochondria die niet goed werken, bloedstolling die van slag is, verstoringen in het zenuwstelsel."

Maar als artsen nog niet goed weten, waar ze de oorzaak moeten zoeken, hoe kun je dan bij voorbaat uitsluiten dat het verschijnsel niet een psychische oorzaak zou kunnen hebben? De oorzaak mag kennelijk overal zitten, maar beslist niet in het brein!

Kennelijk is PAIS in de praktijk dus toch iets meer dan alleen een aantal persistente symptomen na een infectie. Want de mensen die de term vooral graag lijjken te hanteren, weten het zeker: de oorzaak is beslist niet iets psychisch!

Stel dat een arts mij zou meedelen: ja, die geïnfecteerde vingers. Een bekend probleem, gelukkig hebben we tegenwoordig een prima oplossing. Psycho-therapie! Je moet anders gaan denken. Door anders te gaan denken, verdwijnt de infectie. Op internet kun je wel verdere informatie vinden. Veel succes!

Ik zou de man levenslang dankbaar zijn. Ik zou dezelfde dag nog alle relevante literatuur uit Amerika laten komen (als Amazon.nl die al niet had). En zodra ik die had, zou ik er onmiddellijk induiken. En zelfs als de remedie slechts in een klein percentage van alle gevallen zou werken, zou ik het toch proberen.

Maar voor mensen die PAIS denken te hebben, is die route afgesloten. Want het mag beslist niet iets psychisch zijn. Liever je hele leven met een levensgevaarlijke infectie rondlopen, dan iets verachtelijks als een psycholoog raadplegen of psychotherapie.Tsja.

Dat vreemde verschijnsel (dat PAIS beslist niet iets psychisch mag zijn) maakt PAIS tot iets totaal anders, dan de eerder vermelde definitie die de dokters denken te moeten hanteren. PAIS bestaat niet alleen uit een meegemaakte infectie en uit persistente symptomen, maar ook uit een niet op feiten gebaseerde zekerheid dat de oorzaak niet psychisch is en mag zijn.

Dat maakt PAIS tot iets heel bijzonders, want waar zit die niet op feiten gebaseerde zekerheid precies? Mijn gok zou zijn, dat de oorzaak ergens in het brein moet zitten. Dat er ergens in het brein iets niet helemaal oké zit. Mijn vader zou zeggen: "Beste mensen, maar een kronkel in de kop!"

En natuurlijk hebben we ondertussen gelukkig het soortenmodel om te begrijpen, hoe het in de praktijk allemaal precies werkt en waarom zo'n breinkronkel evolutionair heel voordelig kan zijn.

 

 

 

 

 

Feitenvrij leven en rijden

 

Aangepast: 21/12/2025 om 16.29 

 

In de vorige blogpost ging het er over dat feiten steeds minder belangrijk lijken te worden, althans in de opvatting van mensen.

De verklaring is simpel. In landbouw-samenlevingen, zoals de onze, heb je altijd twee tegenstrijdige culturen. De alfacultuur denkt in termen van macht en status en in termen van 'het juiste zeggen' . Dat zeggen, wat goed overkomt bij je publiek. In de alfacultuur gaat het om sociale waarheid. Wat vinden wij? Wat willen wij? Hoe denken wij?

Maar de alfacultuur moet ook gevoed en gedrenkt worden. Daarvoor heb je productieve mensen nodig die het gevecht aangaan met de harde natuur. Die noeste werkers kopen niets voor mooie gedachten en vergaande wensen. Die hebben te maken met akelige, lastige, weerbarstige feiten. En die feiten zijn voor hen God.

Naarmate de consumptieve cultuur groter wordt en de productie cultuur kleiner (qua aantal mensen dat er deel van uit maakt), worden opinies dus belangrijker en feiten minder belangrijk.

Maar valt dat ook cijfermatig aan te tonen?

In het Dagblad van het Noorden (19/12/2025, p. 9, editie Drenthe) een stuk over de opmars van drank en drugs achter het stuur. Het percentage mensen dat weleens met te veel alcohol op rijdt, steeg volgens onderzoek van 1,4 procent in 2017 naar 2,6 procent in 2024. In 7 jaar tijd bijna een verdubbeling!

Wat is het idee bij rijden met een borrel te veel op? Dat de harde werkelijkheid zich wel zal schikken naar jouw wensen. Dat die harde werkelijkheid er helemaal niet echt toe doet.

Feitenvrij leven en rijden, tot de dood ons inhaalt. 

De waarheid lijkt er steeds minder toe te doen

 

In de Volkskrant van vandaag (19/12/2025, hier: https://www.volkskrant.nl/binnenland/van-al-die-aanvallen-slaap-ik-geen-moment-slechter/) een groot interview met Johan Vollenbroek, de grote stifstof-bestrijder en de voorman van Mobilisation for the Environment (MOB). 

In het interview staat het volgende citaat. Als alles klopt, heeft Vollenbroek het dus letterlijk zo geformuleerd.

 "Wat ik wel griezelig vind, is dat mensen zich steeds minder aan de feiten gelegen laten liggen. Dat Lidewij de Vos van FvD roept: ‘We moeten het stikstofprobleem afschaffen’, waarna boeren op haar stemmen, dat is toch niet te geloven? Of minister van Landbouw Femke Wiersma, die mij tijdens een bijeenkomst het stijgende aantal zelfmoorden onder boeren verweet. Toen ik antwoordde dat uit CBS-cijfers het tegendeel bleek, begon ze maar snel over iets anders. Het geeft aan hoe er met feiten wordt omgesprongen en gemanipuleerd. De waarheid lijkt er steeds minder toe te doen."

Vollenbroek is niet de eerste, die opmerkt dat de waarheid er steeds minder toe lijkt te doen. Ik zou daar graag cijfermatige onderbouwing bij willen hebben, maar om een of andere reden wordt dat bij mijn weten tot nu toe nooit gemeten.

Maar een simpel ander voorbeeld. Ook bij Trumpisten lijkt het weinig relevant wat de feiten precies zijn en lijken vooral de opinies en kreten van Trump de Grote Waarheid. In Nederland zien we iets soortgelijk bij de radicaal rechtse partijen en vermoedelijk ook verder nog wel eens.

Wat betekent dat? Hoe komt dat?

Simpel gezegd het volgende. Uit het empirische onderzoek naar fascisme (strongmen) weten we dat alles draait om bevooroordeeldheid. Wat we vroeger 'fascisme' noemden, meten we als bevooroordeeldheid. Dingen zeker weten, dingen voor waar aannemen, zonder deugdelijke evidentie om aan te nemen dat die dingen echt waar zijn.

In een moderne landbouw-samenleving (als de onze) heb je dus altijd twee verschillende criteria voor waarheid. De mensen die hoog scoren op bevooroordeeldheid (de alfa-factor) geloven in sociale waarheid. Dat wat hun groep en hun leiders waarheid vinden, is de waarheid. Wat wij zien als waar, is de absolute waarheid! Dat idee.

De mensen die laag scoren op bevooroordeeldheid (dus laag op de alfa-factor) zien waarheid in feitelijke termen. Om waar te zijn, moet een uitspraak dan kloppen met de harde feiten. Een totaal ander soort waarheid dan sociale waarheid.

Naarmate een samenleving rijker wordt, worden de feiten minder relevant. Wat men vooral als relevant ziet, is wat men vindt en wil. Niet de feiten ziet men als waar, maar de eigen opinies. Naarmate de welvaart groeit, groeit dus ook de alfafactor. Mensen worden steeds meer alfa en minder bèta.

Immers, om in een rijke samenleving vooruit te komen, moet je vooral de sociaal juiste dingen zeggen. Of die dingen feitelijk kloppen of niet, doet er doorgaans niet toe. Het gaat er niet langer wat is, maar om wat we vinden of denken, dat zou moeten zijn.

Simpel gesteld: de natuur (de harde feiten) moet niet zo zeuren, maar doen wat wij vinden. Helaas trekt de natuur (de harde feiten) zich vaak weinig aan van onze prachtige meningen. Maar voordat wij dat door hebben, zijn we een hele tijd verder.

 

 

 

Stop Discriminatie, deel II

 

In 2014 ben ik gestart met het onderzoek naar discriminatie en later ook fascisme. In eerste instantie resulteerde dat in niets, behalve veel lezen en soms ook nuttige dingen vinden en ontdekken. In tweede instantie, enige tijd later, besloot ik de resultaten in blog-vorm bij te houden.

In 2024 was de blog tot een indrukwekkende lengte (qua tekst) gegroeid en had ik ook zeker een heel aantal nieuwe zaken weten te vinden, maar werd ook duidelijk dat er iets anders nodig was. Iets dat minder omvangrijk was en toch informatief en leesbaar. Denk aan een boekje, waar alles als het ware in staat en dat gemakkelijk leest.

Dat idee is aardig, maar minder simpel te realiseren, dan het misschien lijkt.

Tegelijkertijd merk ik ook dat je soms toch iets nodig hebt als die blog, om aantekening te kunnen maken in een ietwat leesbare vorm. Dus, daarom hier: Deel II van deze blog.