Door gevaarlijke gekken omringd - 2

 

In de Volkskrant van vandaag (31/1/2023) lees ik een ingezonden brief, die mijn aandacht trekt.

De lezeres heeft in de Volkskrant van 30/1 in de column van Sander Donkers drie regels gevonden, die haar diep raken.

Ze wil die drie regels op een tegeltje laten zetten en in haar gezichtsveld ophangen.

Als dat mag, zal ze Donkers eeuwig dankbaar zijn.

 

Hmm, een tegeltje in je gezichtsveld ophangen, neemt dat niet een groot deel van je gezichtsveld weg?

En drie regels laten afdrukken op een tegeltje en dat tegeltje vervolgens in je eigen huis ophangen, mag altijd. Ook zonder toestemming van de columnist.

Laat ik het over dat 'eeuwig dankbaar' maar niet hebben, want een mensenleven is slechts kort.

 

Wat waren die drie regels eigenlijk precies?

"Geluk is een uitzicht op een weg zonder beer.

Wijsheid het besef dat die beer vermoedelijk vlak om de hoek zijn klauwen aan het bijvijlen is.

De kunst is om naar de weg te blijven kijken, zonder te speuren naar de beer."

 

Iemand die ik goed ken, had het over de zee inlopen en dan niet meer terug komen.

Ik stelde voor als betere optie om te gaan suppen op koud water en er dan in te vallen. 

Maar inderdaad, zo kan het ook.

Het enige probleem is natuurlijk, dat je eerst die beer moet zien te vinden. 

Verliefd op je moordenaar

 

In de vorige blogpost ging het over het woord 'femicide'. Schiet je er iets mee op als je dat woord gebruikt als het gaat over de moord op een vrouw? Het antwoord is: nee, vermoedelijk niet.

De blogpost werd geschreven als reactie op een artikel in de Volkskrant. In dat artikel viel me iets op. De geciteerde hoogleraar gendergerelateerd geweld is volledig onbekend met wat lezers van deze blog inmiddels tot vervelens toe weten.

 

Mensen verschillen

Niet alle mensen zijn even agressief, niet alle mensen zijn even gevaarlijk, maar bepaalde mensen zijn uiterst gevaarlijk.

Tussen mensen zitten dus belangrijke verschillen. Alle pogingen om mensen in te delen op belangrijke verschillen zijn tot nu toe vaak op niets uitgelopen.

Het eerste groot probleem op dit gebied was dat alle talking heads en alle auteurs uitgingen van wat ze al dachten te weten. Iedereen dacht wel te weten hoe het zat en schreef het dan op. Dat klonk allemaal heel interessant, maar tenslotte bleek het vrijwel allemaal onzin.

De enige manier om dus echt vat te krijgen op de verschillen tussen mensen, is de empirische benadering. Je moet de verschillen meten, maar om verschillen te meten heb je eerst meetinstrumenten nodig. De grote vraag was dus: wat moet dat meetinstrument meten?

En dan lijk je weer helemaal terug bij af te zijn. Want niemand wist, wat het meetinstrument precies moest meten.

 

Het Big Five model overtuigt niet

Om dat probleem op te lossen, zocht men na de oorlog zijn toevlucht in de woordenboeken. Het woordenboek zou alle relevante termen bevatten, die nodig waren om mensen goed te beschrijven. Het enige dat men hoefde te doen, was dus al die termen uit het woordenboek te ordenen en je had de factoren  te pakken waarmee je mensen volledig kon beschrijven.

Het achterliggende idee was dat alle belangrijke verschillen tussen mensen via een of meer woorden in de taal vastgelegd waren. Een 'mooi' idee. Maar als natuurkundigen ook zo te werk waren gegaan . . .?

Een ordeningstechniek dacht men ook al te hebben: factoranalyse. Kijken naar welke variabelen onderling duidelijk correleren, in dit geval dus: woorden. Woorden die onderling allemaal duidelijk positief correleren (eventueel na ompoling) meten kennelijk allemaal hetzelfde en worden samengenomen. Samen leveren ze een maat voor een kenmerk van de persoonlijkheid.

Die benadering leidde tot het Big Five model. Je kon personen beschrijven door slechts vijf verschillende dimensies (factoren, schalen) te gebruiken. Prachtig, maar tot nu toe heb ik nog nooit gemerkt dat het Big Five model in de praktijk erg bruikbaar is. Volgens de theorie zou het model dat moeten zijn, maar de praktijk lijkt weerbarstig. (Wat misschien ook niet meehelpt is dat andere auteurs denken dat het eigenlijk om zes factoren moet gaan.)

 

Het meten van fascisme (de autoritaire persoonlijkheid)

Al tijdens de oorlog was echter het onderzoek naar de wortels van de Holocaust begonnen. Hitler had alleen aan de macht kunnen komen doordat een belangrijke minderheid van de Duitsers de man helemaal zag zitten als hun Grote Leider. De meerderheid zag die man dus helemaal niet zitten.

Als je de variabele kon vinden die bepaalde of iemand een volgeling van Hitler was of niet, hadden we dat in handen dat de Holocaust mogelijk had gemaakt.

De Joodse wetenschappers die uit nazi-Duitsland gevlucht waren, hadden nog een belangrijke troefkaart. Ze hadden gemerkt dat de Duitsers die vielen voor Hitler, totaal anders waren dan de Duitsers die niets van Hitler moesten hebben. Dat was natuurlijk geen harde, kwantitatieve informatie. Maar het was wel wat ze hadden gezien, gehoord en hadden meegemaakt. Ze wisten, er zat een belangrijk verschil. Nu ging het er alleen nog om dat verschil hard te maken en te kwantificeren.

Het onderzoek leverde driemaal dezelfde factor op (bevooroordeeldheid). Alleen waren de auteurs methodologisch en statistisch niet altijd even goed onderlegd. Daardoor hadden ze niet door dat ze driemaal dezelfde factor hadden gevonden. Ze hadden goud in handen, maar wisten het niet zeker.

Ze geloofden heel erg, dat ze goud in handen hadden, maar konden dat idee niet hard maken. Ze moesten zich beperken tot een soort wankel verkoopverhaal, dat hun kritische mede wetenschappers niet echt kon overtuigen. 

Inmiddels zijn we meer dan 70 jaar verder. We kennen niet alleen de variabele (of factor) die het verschil maakt (bevooroordeeldheid, generalized prejudice) tussen het wel of niet omarmen van de (aspirant) strongman, we kennen ook de wortels.

De wortels van bevooroordeeldheid (de strongman variabele) zijn sociale dominantie (macht willen, de top van de sociale piramide willen bereiken) en (rechts) autoritarisme (bij de groep willen horen). Samen voorspellen ze het grootste deel van alle bevooroordeeldheid.

Over rechts autoritarisme (gemeten met de RWA-schaal) weten we ondertussen akelig veel en wat we weten is niet fris. Ook over sociale dominantie (gemeten met de SDO-schaal) weten we ondertussen genoeg, om zeer bezorgd te zijn. Sociaal dominante mensen zijn bereid om over lijken te gaan. The sky is the limit. Niets is te gek, om hun doel te bereiken.

 

Het soortenmodel

Maar hoe moet je die informatie onthouden en toepassen? Voor dat doel is het soortenmodel ontwikkeld. Het soortenmodel is een vereenvoudiging van de complexe werkelijkheid, maar het soortenmodel blijkt in de praktijk goed te werken.

Als je de twee wortels van fascisme (bevooroordeeldheid) door midden hakt, krijg je in totaal vier soorten mensen. Van die vier soorten zijn er drie bevooroordeeld en één soort probeert vooroordelen actief te bestrijden. Die soort moet er als het ware niks van hebben. Een nogal vreemde soort dus en zo zien de andere drie soorten die soort vaak ook.

 

Double lows

Laten we de vier soorten even nalopen. We beginnen onderaan, bij de vreemde soort. De double lows of bèta's scoren laag op beide wortels en dus ook laag op bevooroordeeldheid. Ze zien vooroordelen als gevaarlijk, omdat ze feitgericht willen denken. Hun denken moet kloppen met de harde realiteit. Omdat ze laag scoren op bevooroordeeldheid, scoren ze ook laag op agressie. Ze willen problemen oplossen, maar geloven niet dat dat echt kan via geweld jegens hun mede mensen.

Wat double lows bijzonder maakt, is dat ze geen aspiraties hebben om bij een groep te horen. Ze doen dus niet aan groepstalk, het zijn vrijdenkende geesten. En ze hebben geen motivatie de top van de groep te bereiken. Ze moeten dus zien te overleven zonder groep en zonder macht. Dat kan alleen door jezelf nuttig te maken, te produceren en scherp te denken, zodat je gevaren een stap voor bent.

 

 ------------------ RWA laag ----------------- RWA hoog -----------------------

 SDO hoog      Men of Action               Double Highs (Alfa's)

---------------------------------------------------------------------------------------

SDO laag        Double Lows (Bèta)      Gewone Volgelingen/Gelovigen

---------------------------------------------------------------------------------------

 

Gewone Volgelingen/Gelovigen

Dan krijgen we op hetzelfde niveau de Gewone Volgelingen/Gelovigen. Zij scoren net als de double lows laag op sociale dominantie. Ze hebben geen aspiraties ten koste van alles de top van de sociale piramide te bereiken. Maar ze scoren wel  hoog op Rechts Autoritarisme (RWA), dat is wat hen speciaal maakt.

Wat betekent hoog scoren op RWA? Dat betekent, dat je hoog scoort op drie verschillende bijelkaarhorende attitudes. 1. Je hebt een sterke neiging je te onderwerpen aan hoger geplaatsten. 2. Je bent agressief en zodra je toestemming krijgt van je superieuren komt die agressie als kokende olie naar buiten. 3. Je hecht aan conventies, groepsnormen, vaste gewoontes, rituelen en traditites. We hebben het altijd zo gedaan, we gaan het nu ook weer zo doen.

Iemand die iets schreef over Bob Altemeyer, de grote man achter RWA, formuleerde het zo:

"The author defines rightwing authoritarianism as the combination of three attitudinal clusters in a person: submission, aggression, and conventionalism."

Je kunt het ook anders formuleren. Het gaat om mensen die ten koste van alles bij de groep willen horen en voor dat doel alles over hebben. Zonder groep kunnen ze niet overleven.

 

Men of action

Laten we nu kijken naar de men of action. Men of action zijn sociaal dominant, ze willen macht, ze willen leiding geven, ze willen de sociale top bereiken ten koste van wat dan ook. Het bijzondere van men of action is dat ze niet autoritaristisch zijn. Ze geloven geen onzin, omdat een meerdere die uitkraamt. Het bijzondere is dus dat ze scherp kunnen denken, goed kunnen plannen en goed kunnen rekenen. Ze geloven in een harde wereld te leven, maar zijn vast besloten dat zij degenen zijn die de ander zullen overwinnen. Men of action vormen voor de strongman ideale generaals en officieren, prima geschikt om met hun leger van volgelingen/gelovigen daadwerkelijk dingen te bereiken,

Double Highs

Tenslotte komen we bij de double highs of alfa's. De gevaarlijkste mensen die er zijn. Deze mensen zijn aan de ene kant volgeling/gelovige, aan de andere kant zijn ze vast besloten de sociale top te bereiken en bereid om over lijken te gaan. Deze soort levert de koningen en de dictators. Ze weten precies wat ze moeten zeggen om andere volgelingen/gelovigen voor hun karretje te spannen. Ze zijn charismatisch. Ze zijn charmant. Maar ze zien geen harde feiten. Harde normen bestaan voor hun idee niet. Normen zijn slechts afspraken om andere mensen mee om de oren te slaan. Deze mensen worden ook vaak prediker, officier, generaal, maar missen het vermogen tot scherp, gericht nadenken. Op sociaal gebied is hun antenne echter onovertroffen.

Doordat alfa's charismatisch zijn, is het dus gemakkelijk mogelijk voor ze te vallen en verliefd op ze te raken. Tegelijkertijd scoren alfa's op bevooroordeeldheid (ook de maat voor agressie en discriminatie) torenhoog. Wie dus valt voor een alfa, heeft een grote kans te vallen voor zijn moordenaar. Behalve dat deze mensen uiterst bevooroordeeld en agressief zijn, zijn ze ook volstrekt autoritaristisch. Ze zien geen harde feiten en hebben geen harde normen. Zodra deze mensen macht hebben, zijn ze tot alles in staat.

Als je het dus hebt over femicide, is de kans groot dat er een alfa is, die erbij betrokken is. Dat hoeft lang niet altijd te betekenen dat de alfa zelf tot actie over gaat of is gegaan. De alfa heeft bij voorkeur zijn ondergeschikten om het vuile werk op te knappen.

 

Hoe herken je agressieve mensen? 

De variabele die mensen gevaarlijk maakt, althans het beste meet of ze gevaarlijk zijn, is bevooroordeeldheid. De mensen die daar het hoogst op scoren zijn double highs (alfa's).

Of mensen bevooroordeeld zijn of juist niet, valt simpel vast te stellen. Bevooroordeelde mensen denken en praten vanuit ideeën, vanuit geloof. Onbevooroordeelde mensen denken en praten vanuit feiten, vanuit dat wat is. Of iemand bevooroordeeld is of niet, valt dus simpel vast te stellen door erop te letten, hoe iemand denkt, schrijft en praat.

Wat is de beste remedie? Wie een alfa ontmoet en herkent, doet er verstandig aan zo snel mogelijk zo ver mogelijk weg te gaan. Verspil geen tijd, verspil geen woorden, probeer jezelf in veiligheid te brengen en vermijd daarna alle contact. Blijf op afstand en wees ook dan nog beducht op alle mogelijke agressieve acties. Laat je niet misleiden door het 'mooie' verhaal en de charmante bolster.

Maar gewone volgelingen/gelovigen zullen dat advies niet opvolgen. Want zonder alfa zijn ze stuurloos. Andere alfa's zullen het advies ook niet opvolgen, want een alfa met macht trekt ze onweerstaanbaar. Ook men of action zullen zich niet laten afschrikken. Zij zullen de alfa maar wat graag hun diensten aanbieden om op die manier sociaal te stijgen. En double lows hebben dit advies niet nodig, want instinctief zien ze dat er bij de alfa zaken niet kloppen en dat ze op hun hoede moeten zijn.

Op een of andere manier schijnt kennis van het soortenmodel echter toch te helpen. Mensen die het soortenmodel kennen, roemen de praktische bruikbaarheid. Ze vinden, dat het hen beter in staat stelt, anderen in te schatten, in te delen en te voorspellen, wat zinvol is om te doen.

 

Femicide?

 

Laatst bijgewerkt: 31/1/2023 om 10.57

 

Op Nu.nl kom ik een artikel tegen over femicide: vrouwen die vermoord worden, meestal door een man en vaak een man waar ze (iets van) een relatie mee hadden (https://www.nu.nl/uit-andere-media/6249085/vermoord-door-partner-of-ex-de-man-voelt-zich-gekrenkt.html?_ga=2.223265883.1786758261.1674940751-839458932.1633263790).

Het artikel is overgenomen uit de Volkskrant van 30 januari 2023, waar ik het 's ochtends al in had zien staan (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/vermoord-door-partner-of-ex-als-een-vreemde-je-zus-doodt-kun-je-denken-dat-het-een-monster-is-nu-niet~be1d572f/).

 

Wat is 'femicide' precies?

Wat is 'femicide'? Of beter geformuleerd: wat wordt er precies mee bedoeld?

Het Volkskrant-artikel definieert femicide terloops als 'vrouwenmoord'. En dan bedoelen ze niet vrouwen die moorden (die zijn er ook), maar een vrouw die vermoord is. Vaak blijkt de dader dan natuurlijk een man te zijn en in veel gevallen kende die man de vrouw al op een of andere manier, voordat de moord plaatsvond.

Als je het artikel echter beter leest, zie je iets vreemds. De zin waarin 'femicide' terloops wordt gedefinieerd, luidt:

"Het lijkt erop dat de zaak in Zwijndrecht het zoveelste geval van femicide (vrouwenmoord) is."

Maar bij de 'zaak in Zwijndrecht' stierf de moeder en raakte de dochter zwaar gewond. Als het in zo'n zaak nog niet zeker is, dat het om 'femicide' gaat, wat bedoel je dan precies met het woord 'femicide'? Kennelijk meer dan alleen vrouwenmoord!

De Engelstalige Wikipedia zegt er (31/1/2023, 1.23 uur) dit over:

"Femicide or feminicide is a hate crime which is broadly defined as 'the intentional killing of women or girls because they are female,' but definitions of it vary depending on cultural context."

Men bedoelt er dus een 'hate crime' mee, maar is het over de exacte definitie niet eens. Met andere woorden: het is een nogal verwarrende term. En dan zitten we met een nieuw lastig woord: 'hate crime'.

Wat is een 'hate crime' precies? De Engelstalige Wikipedia geeft dit:

"A hate crime (also known as a bias-motivated crime or bias crime) is a prejudice-motivated crime which occurs when a perpetrator targets a victim because of their membership (or perceived membership) of a certain social group or racial demographic."

Nu komen we op bekend terrein. Het is dus een moord die gemotiveerd wordt door vooroordelen. Het gaat dus om discriminatie zou je kunnen zeggen, maar van die term zullen de lezers van deze blog weten, dat die zonder verder invulling ook niet altijd even duidelijk is.

Laten we ons even vastklampen aan de vooroordelen, die de moord gemotiveerd zouden hebben. In de Zwijndrecht-zaak zitten we met een vermoorde moeder, maar gaat het dan inderdaad om een 'hate crime'? Kunnen we aantonen dat de moord gepleegd werd op basis van vooroordelen?

Het lijkt me dat je als Officier van Justitie in zo'n geval je hand snel overspeelt. Dat die moord gepleegd is, lijkt duidelijk en goed bewijsbaar. Maar nu moet je als Officier van Justitie gaan aantonen, dat de dader er eigenlijk niks aan kon doen, het waren vooroordelen die bezit van de dader hadden genomen, waardoor hij de trekker overhaalde. Die vooroordelen moeten dus onmiddellijk langdurig worden opgesloten en zodra de dader bevrijd is van zijn vooroordelen, uiteraard in een therapeutische inrichting met begrijpende therapeuten, mag hij weer gewoon de straat op om een volgend slachtoffer te zoeken.

Je ziet hier, wat die eindeloze neiging tot interessant gebabbel aanricht.

Moet de term 'femicide' veel vaker gebruikt worden?

Overdrijf ik? Laten we even de rest van het artikel erbij pakken.

"De term femicide – een afgeleide van homicide (mensdoding) – moet veel vaker worden gebruikt, vindt Renée Römkens (69). Ze is emeritus hoogleraar gendergerelateerd geweld aan de Universiteit van Amsterdam [bedoeld wordt niet dat dat geweld plaatsvond aan de UvA, maar dat zij daar hoogleraar was, MvE] en doet sinds eind jaren tachtig onderzoek naar deze problematiek.

‘Het gaat langzaam beter, maar media kiezen nog te vaak verkeerde woorden. Zoals eerwraak, als daders een andere culturele achtergrond hebben. Wanneer het gaat om een witte man die een witte vrouw doodt, hoor je vaak eufemismen als ‘crime passionnel’ en ‘familiedrama’. Nu, in die zaak uit Zwijndrecht, gaat het steeds over het criminele verleden van de verdachte.

De meeste mensen zien zo’n moord als een individuele zaak’, zegt Römkens, ‘maar je moet kijken naar het patroon, naar de onderliggende structuur. Anders verhul je het probleem: het gaat om mannen die een dominante positie opeisen tegenover hun partner of ex, en haar vermoorden als zij een grens stelt. Vaak gaat het mis als een vrouw de relatie heeft verbroken, of van plan is dat te doen. De man voelt zich gekrenkt, en accepteert dat niet. Dat komt voor in alle klassen en culturen.’"

Als je de term 'femicide' op deze manier gebruikt, zie ik niet onmiddellijk de waarde, die dat zou toevoegen. In het ene geval spreken we over 'moord', in het andere over 'femicide'; weten we dan echt heel veel meer? Ik waag het te betwijfelen.

Dan zie je nog een ander probleem. Wikipedia stelt dat het een moord is, die gemotiveerd is door vooroordelen. Vrouwen deugen niet, daarom heeft de dader die ene vrouw vermoord. Maar volgens de omschrijving van Römkens gaat het helemaal niet om vooroordelen, maar om een man die een dominante positie opeist tegenover een vrouw.  Dus weer iets heel anders dan wat Wikipedia stelt.

Natuurlijk weten we uit het empirische discriminatie-onderzoek dat bevooroordeeldheid (prejudice) aangestuurd wordt door twee onderliggende variabelen: autoritarisme en sociale dominantie. Er is dus een verband tussen dominantie en bevooroordeeldheid, maar zelfs dan gaat het nog steeds om twee verschillende zaken. Het ene is niet automatisch het andere.

Geweld tegen vrouwen komt niet overal even vaak voor!

Dan zie ik in het verhaal nog iets staan. De 'emeritus hoogleraar gendergerelateerd geweld' stelt:

"Dat komt voor in alle klassen en culturen."

Dat suggereert dat dat geweld [tegenover vrouwen] overal even vaak voorkomt. En dat klopt beslist niet.

In culturen die hoog op bevooroordeeldheid scoren (de alfa-bètafactor, fascisme, agressie) komt discriminatie, geweld en daarmee ook femicide veel vaker voor. Verder maakt dus ook de subgroep waar men precies in zit, veel uit. Bèta zullen elkaar niet zo gemakkelijk vermoorden, alfa's wel. 

Aan de andere kant, als je als bètavrouw een alfaman tegenkomt, zie het er niet goed uit. Dan kan het akelig snel uit de hand lopen. Die vrouw heeft immers al snel drie factoren tegen, waardoor ze snel slachtoffer kan worden: ze is bèta (de mensensoort die alfa's haten), ze is vrouw en ze heeft als bèta vermoedelijk een lage sociale status.

Ik zie dus niet onmiddellijk de grote winst, die je zou boeken als je de moord op een vrouw opeens 'femicide' gaat noemen. Een term waar eigenlijk niemand het over eens is. Een term die de bewijslast omdraait.

 

De wereld bezweren met een magisch woord

Hoe valt die vreemde uitspraak dan te begrijpen, dat we de term 'femicide' veel vaker zouden moeten gebruiken?

We hebben hier te maken met een hoogleraar van een alfa-richting. Met andere woorden: vrijwel zeker met een alfa. Alfa's geloven in de macht van woorden. De strongman roept zijn volgelingen op met een 'mooi' verhaal. Of dat verhaal feitelijk klopt, doet er niet toe, als het de volgelingen maar 'mooi' in de oren klinkt.

Wat je hier dus ziet, is typerend voor alfa's. Het woord 'moord' dat akelige gevoelens oproept, wordt vervangen door het woord 'femicide'. Niemand weet precies wat dat betekent, maar het klinkt wel duur en interessant en die akelige koppelingen die een woord als 'moord' oproept, zijn verdwenen.

En je ziet nog iets. In plaats van dat de alfa zich realiseert, dat het vervangen van het ene woord door een onbekend ander woord, de zaak alleen maar compliceert, geloven ze heilig dat deze woordmagie wonderen zal uitrichten. Als we het maar 'femicide' gaan noemen, zien we opeens de 'onderliggende structuur', belooft ze.

Maar volgelingen/gelovigen die het woord 'femicide' gaan hanteren, zien in werkelijkheid helemaal niets (weten we uit het onderzoek van Asch). Want hun blik is naar binnen gekeerd, wat hun woorden precies betekenen, weten ze niet en willen ze ook niet weten. Als die woorden maar de woorden zijn, die hun groep en hun meerderen in die groep willen horen, dan is het goed, denken ze.

Hoe kan het, dat een minderheid zo gemakkelijk de macht grijpt?

 

In de NRC van 28/01/2023  kom ik een stuk van Ian Buruma tegen getiteld: Extreme randfiguren en fanatici verstevigen greep op de politiek (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/01/27/extreme-randfiguren-en-fanatici-verstevigen-greep-op-de-politiek-a4155502#/krant/2023/01/28/#308). Het probleem dat hij beschrijft, is in zijn woorden de 'tirannie der minderheden'. Ik citeer de eerste alinea van zijn artikel in het geheel:

"In principe betekent democratie dat de meerderheid regeert. Als het goed is worden in een liberale democratie de rechten van minderheden daarentegen wel beschermd. Maar tegenwoordig bestaat er in enkele toonaangevende democratieën een nieuw probleem, namelijk de tirannie van minderheden." 

Hij geeft drie voorbeelden van landen waar een kleine minderheid een veel te grote invloed uitoefent op het totale beleid.

Allereerst de VS. Trump heeft een aantal fanaten opgehitst, met het gevolg dat de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden nu bijna niets meer te vertellen heeft, maar die kleine groep wel.

Zijn tweede voorbeeld is de UK. Zijn derde voorbeeld is Israël. Hij formuleert het zo:

"In het Verenigd Koninkrijk werd de Conservatieve Partij steeds meer naar rechts gedreven door een groep fanatici die ‘Europa’ zien als een soort vijandelijke macht. En de nieuwe regering in Israël, onder leiding van Benjamin Netanyahu, kan niet functioneren zonder de steun van een aantal kleine extreme partijen van godsdienstfanaten en racisten.

Deze minderheden kijken anders tegen de wereld aan dan de meeste kiezers die meer neigen naar het midden. Niettemin wordt de politiek in deze landen nu voor een belangrijk deel door hen bepaald."

 

Het probleem dat Buruma beschrijft, is bekend. Hitler wist een relatief kleine groep volgelingen achter zich te verzamelen. Vanuit die groep begon zijn opmars. Toen hij daadwerkelijk de macht greep, had hij slechts een belangrijke minderheid van de Duitsers achter zich weten te verzamelen. Maar toen hij eenmaal de macht had, was zijn opmars onstuitbaar. Tegenstanders werden opgesloten of vermoord.

 

Hoe kan dat allemaal?

Om te begrijpen hoe dat allemaal mogelijk is, moet je kijken naar de uiteinden van de bevooroordeeldheids-as. Aan de ene kant heb je mensen die extreem onbevooroordeeld zijn, aan de andere kant heb je mensen die extreem bevooroordeeld zijn. Als het goed zou zijn, zouden die twee extremen elkaar in evenwicht moeten houden, maar het is niet goed. Dat is niet hoe het werkt.*

Laten we beginnen bij de meest bevooroordeelde mensen, de alfa's of de double highs. Ze hebben twee bijzondere kenmerken naast hun bevooroordeeldheid. Allereerst zijn ze sociaal dominant, ze zien de wereld in termen van winnen en overwonnen worden, waarbij zij het winnen gaan doen. Ze zijn vast besloten de top van de sociale piramide te bereiken en bereid daarvoor over lijken te gaan. Double highs staan bekend als de gevaarlijkste mensen die er op Gods aardbodem rondlopen.

Ten tweede zijn alfa's ook volgeling/gelovige (autoritaristisch). Doordat ze de zelfde warrige manier van associatief denken hebben als de mensen waar ze met hun verhaal op mikken, weten ze precies, wat ze moeten zeggen om volgelingen/gelovigen over de streep te trekken.

Een alfa of double high zonder volgelingen/gelovigen is als een generaal zonder leger. Het eerste doel is volgzame geesten te vinden en die een 'mooi' verhaal te vertellen, zodat ze de double high als Grote Leider gaan zien. De Grote Leider zal dan zorgen, zegt hij, dat ze een gouden toekomst krijgen.

Zodra de alfa of double high een machtsbasis heeft opgebouwd, begint zijn macht ook 'men of action' aan te trekken. Dit zijn geen volgelingen/gelovigen, maar mensen die prima scherp kunnen nadenken. Net als de alfa's hebben ze echter één duidelijk doel: zo hoog mogelijk komen in de sociale hiërarchie. Hebben volgelingen/gelovigen moeite met plannen en organiseren, die problemen hebben zij niet. Deze men of action leveren de strongman daarmee effectieve uitvoerders op. Generaals en officieren die zijn ondergeschikten kunnen aansturen.

Wat er dus aan de ene kant van het spectrum gebeurt, is dat de strongman niet alleen een leger van volgelingen/gelovigen om zich heen verzamelt, maar dat dat leger ook automatisch wordt gestructureerd. Andere double highs vormen zijn inner circle, het middenkader wordt gevormd door de men of action en het voetvolk bestaat uit gewone (niet sociaal dominante) volgelingen/gelovigen.

De strongman beschikt dus voordat iemand zich dat goed en wel realiseert, al snel over een effectieve legermacht, die bereid is voor hem te doden en te moorden, alsmede alle mogelijke andere klusjes op te knappen.

Wat gebeurt er aan de andere kant van het spectrum? Double lows of bèta's zijn niet sociaal dominant en zijn geen volgeling/gelovige. Hun primaire interesse is hun veiligheid en hun productie, want ze moeten zelf de kost verdienen en zich ondertussen de gevaarlijke manschappen van de strongman van het lijf houden. Dat betekent dus, dat deze mensen zich niet organiseren en slechts zijdelings interesse hebben voor politiek. Voor de strongman en zijn aanhangers bestaat er echter slechts één doel: macht!

Het grote probleem is dus dat de strongman automatisch goed georganiseerd raakt en volledig gericht is op het verwerven van macht, terwijl zijn oppositie niet goed georganiseerd is en niet volledig gericht is op macht.

De enige tegenmacht die de aspirant  strongman moet vrezen, wordt gevormd door de zittende machthebbers. Maar wanneer die vooral bezig zijn met leuke dingen, zijn ze vaak niet effectief genoeg om de apirant strongman tijdig onschadelijk te maken.

Kijk bijvoorbeeld naar Trump. Als de rechtspraak in de VS goed gefunctioneerd had, had die man al tien keer achter de tralies moeten zitten. Kijk naar Hitler. Hij deed een staatsgreep, die jammerlijk mislukte, maar kreeg amper straf.

De aspirant strongman heeft dus twee duidelijke voordelen. Hij heeft een duidelijk doel voor ogen en hij heeft binnen de kortste keren een behoorlijk georganiseerd leger van volgelingen/gelovigen. De echte tegenpolen, de double lows of bèta's, zijn niet politiek actief. Alleen de zittende machthebbers kunnen de aspirant strongman stoppen. Maar als die bezig zijn met allerhande mooie en leuke dingen . . .

-----

* Je zou het ook anders kunnen formuleren. Volgens het soortenmodel, dat de uitkomsten van het empirische onderzoek samenvat, zijn mensen globaal onder te verdelen in vier soorten: double lows, gewone volgelingen/gelovigen, double highs, men of action. De drie laatste soorten zoeken elkaar op en klitten en vormen vervolgens een machtige groep (lethal union). De double lows staan dus als enigen buiten de machtige groep en kunnen alleen overleven door te produceren en zo scherp mogelijk na te denken en vooruit te kijken. Een aspirant strongman heeft dus alleen iets te duchten van de zittende machthebbers, maar als die niet meer effectief zijn . . .

Wat leren de dogma's van 'The King James Study Bible' ons?

 

Laatst bijgewerkt: 29/1/2023 om 2.20

 

Ik heb een zwak voor de Statenvertaling (https://www.statenvertaling.net/) als het gaat om wat er precies in de Bijbel staat. Ook de Engelse King James Bible scoort bij mij goed. Men heeft mij verteld dat beide vertalingen vrij letterlijke vertalingen zouden zijn. Of dat echt zo is, kan ik niet beoordelen.

In de boekhandel kom ik opeens de King James Study Bible tegen. Een kloek boekwerk, maar omdat ook de tekst van de King James erin staat, aarzel ik niet lang en schaf het aan.

Men waarschuwt me nog: dit is een Study Bible, niet slechts een gewone bijbel. Je moet er eigenlijk in studeren om er iets aan te hebben.

Ik vind dat een wat vreemde opmerking. Als je de teksten in de Bijbel wilt begrijpen, zul je daar sowieso wat moeite voor moeten doen. Tekstbegrip komt nooit vanzelf.

Misschien gelooft degene die me waarschuwt het tegenovergestelde. Als je de Bijbel maar leest op de automatische piloot, komt het begrip tenslotte vanzelf wel. Luister naar de boodschap van de strongman en laat je door zijn woorden conditioneren. Daarna komt alles helemaal goed of juist niet natuurlijk.

Dat het om een Study Bible gaat, betekent dat men de tekst van de Bijbel heeft aangevuld met allerhande commentaar, toelichtingen, uitleg en landkaarten van de gebieden waar het in de Bijbel overgaat en speelt. Ik vind die aanvullingen niet erg en soms handig.

Wat valt me op? In het begin geeft men een lijst van 'doctrinal footnotes'. Het is een lijst met christelijke dogma's met daarachter de voornaamste bijbeltekst, waaruit dat dogma zou blijken.

Wat ik zie in deze lijst is dat het Nieuwe Testament veel vaker aangehaald wordt dan het Oude Testament. Dat terwijl het Nieuwe Testament een heel stuk korter is dan het Oude. Men heeft dus nogal selectief gewinkeld.

Een tweede punt dat me opvalt, is dat de lijst met doctrines wel erg lang is. Men heeft niet iets uit de Bijbel afgeleid, maar akelig veel.

Een derde punt dat me opvalt, is dat de teksten weinig evidentie lijken te leveren voor de juistheid van de bijbehorende doctrine. Het is alsof de gelovigen zelf heel veel doctrines hebben bedacht, terwijl de Schepper dat hoge tempo in zijn boek niet goed kon bijhouden. Als de Schepper een blik kon werpen in The King James Study Bible zou hij vermoedelijk verbaasd het hoofd schudden. Zat dat echt allemaal aan dogma's in zijn tekst?

Dan valt me nog iets op. De Bijbel begint heel ouderwets met een definitie van God in Genesis 1:1.

"In den beginne schiep God den hemel en de aarde."

Dat is natuurlijk prettig, dan weet je wat met 'GOD' bedoeld wordt. 

Ook de Study Bible begrijpt dat de definitie van God een belangrijk punt is. Onder het kopje The Doctrine of God staat een bijna eindeloos lange lijst. Alleen dat begin van de Bijbel, waar God gedefinieerd wordt als de Schepper van alles, staat er niet in. Kennelijk hebben de dominees daar overheen gelezen. Het is ook een erg dik boek en dan is het verleidelijk om het begin gewoon over te slaan.

Wat er vervolgens wel in die lijst staat, doet je dan weer heel erg twijfelen aan het bestaan van de christelijke God. De lijst begint bijvoorbeeld met Cosmological Argument for the Existence of God (Rom. 1:20). Maar als je 'GOD' eerst definieert als de schepper van alles, is het een beetje vreemd als je een stuk verderop argumenten voor zijn bestaan gaat aandragen. Het niet goed lezen van het begin van de Bijbel wreekt zich hier.

De tekst waarnaar verwezen wordt (Rom. 1:20), is nogal een duistere opmerking van Paulus, iemand die Jezus nooit ontmoet heeft, eerst christenen fanatiek vervolgt en zich daarna opeens opwerpt als apostel van Jezus. Vermoedelijk heeft Paulus ook nooit echt het begin van de Bijbel (van het Oude Testament) gelezen, omdat hij veel te druk was met andere dingen.

In totaal worden in de lijst vier argumenten vermeld voor het bestaan van God. Maar dat kan alleen als je de definitie van God aan het begin gemist hebt.

Kortom, wat ik denk te zien is dat de christelijke dogma's nogal los gefietst zijn van de Bijbel. Men had kennelijk bepaalde ideeën en liet zich door de Bijbel niet afremmen. Iets dat natuurlijk gemakkelijk kan, want de Bijbel is lang, vaak tegenstrijdig en niet altijd even helder. Het is dus gemakkelijk je eigen ideeën erop te projecteren en vervolgens te zeggen, dat die ideeën niet alleen door de Bijbel ondersteund worden, maar daar zelfs aan ontleend zijn.

Dat bevestigt nog een ander punt. Volgelingen/gelovigen en andere bevooroordeelde geesten kunnen niet lezen. Wat er in de tekst staat, vinden ze namelijk niet relevant. Ze zoeken slechts stukjes uit de tekst, die ze goed kunnen gebruiken.

Dank zij Mein Kampf van Adolf Hitler is die procedure vrij nauwkeurig beschreven. Hij haalde in de koffiehuizen die hij bezocht uit de kranten de items die hij kon gebruiken in zijn toespraken. De juistheid van de items stond daarbij niet ter discussie; het ging hem er alleen om zoveel mogelijk nieuwe aanmeldingen voor de NSDAP te genereren. Zijn toespraken waren puur promotie. De dogma's uit mijn Study Bible lijken niet een wezenlijk andere functie te hebben.

Ik vind dat jammer, want in plaats dat je die oude teksten probeert te begrijpen en te plaatsen, knip je dan de tekst op in stukjes, die je voor eigen gebruik selecteert en interpreteert. In feite zeg je dan: wat de Bijbel precies betekent, zal me worst zijn, maar de Bijbel laat wel zien, dat ik helemaal gelijk heb!

Ik mag dat best jammer vinden, maar ondertussen liggen die dogma's er wel. Wat je dus ziet, is dat de volgelingen/gelovigen aan de ene kant de Bijbel op een soort voetstuk plaatsen. Het is een onfeilbaar boek, altijd waar. Dat soort beweringen.

Maar vervolgens trekken ze zich er niets van aan. Ze trekken vanuit de Bijbel lijntjes naar hun eigen 'mooie' gedachten. Omdat de Bijbel altijd gelijk heeft en er een lijntje loopt, moeten hun 'mooie' gedachten dus wel de ultieme waarheid zijn. Een soort geleuter dat je ook bij Trump tegenkomt.

De weg naar de ondergang is geplaveid met geloof en 'mooie' ideeën

 

 

Het is vandaag woensdag, 25 januari 2023. De Doomsday Clock staat sinds kort op 90 seconden voor middernacht (https://thebulletin.org/doomsday-clock/current-time/). De klok heeft nog nooit zo dicht bij het 'einde der tijden' gestaan. Het Bulletin of the Atomic Scientists, het orgaan van de Science and Seurity Board, de mensen die de klok bijstellen, omschrijft de situatie in de wereld als:

"A time of unprecedented danger".

Rusland is in 2014 in Europa een oorlog gestart, in eerste instantie om een deel van Oekraïne te bezetten en in te lijven. Inmiddels is die oorlog nog steeds aan de gang, escaleert die oorlog steeds verder en lijkt duidelijk dat Rusland na een eventuele verovering van Oekraïne niet zal stoppen, maar haar gebied verder zal willen uitbreiden. Ondertussen dreigt Rusland met een allesvernietigende atoomoorlog. Niemand weet waar dit zal stoppen.

 

Wat lees ik vandaag in de Volkskrant? Wat de krant op pagina 1 bovenaan stelt:

In zijn pamflet 'Sander en de brug' zoekt opiniemaker Sander Schimmelpenninck oplossingen voor de kansenongelijkheid.

Naast die tekst een fotootje van de columnist met daarnaast een citaat uit zijn pamflet:

"'Een jubelton voor elke 25-jarige, een maatschappelijke diensttijd en hogere belastingen voor de rijken'".

Vervolgens worden we doorverwezen naar pagina 18-19.

Daar een interview met de eigen columnist en nogmaals een foto van hem, maar nu ongeveer een pagina groot. Tekst en foto beslaan samen twee pagina's.

Hoe moet je de inhoud van het pamflet samenvatten? Ik heb het pamflet nog niet gelezen en ook het interview niet, maar doe op voorhand een gooi. Ik zou kiezen voor de kreet van Koot en Bie:

"Geen gezeik, iedereen rijk".

En de rijken deugen natuurlijk niet, dus die moeten nog even flink aangepakt worden. Het geld moet natuurlijk ergens vandaan komen.

De strekking: vertrouw onze toekomst toe aan Schimmelpenninck en het komt helemaal goed. Of niet natuurlijk.

 

Misschien reageer ik wat kort door de bocht. Is het verhaal van Schimmelpenninck inderdaad nogal wild?

Volgens het kader naast het interview stelt de columnist vijf maatregelen voor om Nederland minder ongelijk  te maken. 1. De belasting op erfenissen en vermogens moet omhoog. 2. Het schooladvies moet uitgesteld. 3. De pensioenpotten moeten stevig worden belast. 4. Iedere 25-jarige moet 100.000 euro van de overheid als startkapitaal. 5. Iedere 18-jarige moet een jaar lang in dienst van de overheid. Als je dit niet een wild verhaal mag noemen, mag je niets meer wild noemen.

Twee van de vijf maatregelen zijn vormen van belastingverhoging. Wat gebeurt er onherroepelijk als je belastingen verhoogt? De centrale overheid krijgt meer middelen en mag dus meer van de nationale koek verdelen. Dat betekent onherroepelijk dat de bevooroordeeldheid in de samenleving, het fascisme, de verrechtsing, verder zal groeien. De maatregelen die hij voorstelt zullen de sociale ongelijkheid nog verder vergroten.

Wat gebeurt er als je een deel van de bevolking 100.000 euro geeft, maar het andere deel niets? Integendeel, daar haal je het geld weg? Wat is het doel, een burgeroorlog?

In het interview valt me een uitspraak op:

'Ongelijkheid is in de basis geen probleem, een samenleving zonder verschil bestaat niet.'

Zowel het eerste deel, als het tweede deel is onwaar. Wat we weten uit het empirische discriminatie-onderzoek is dat sociale ongelijkheid de moeder van alle problemen is. Ongelijkheid is dus wel degelijk een probleem en het zal altijd een probleem zijn.

Met hogere belastingen maak je die sociale verschillen uiteindelijk alleen maar groter en daarmee ook de kans op discriminatie, geweld en (burger)oorlog. Het probleem is dat de centrale overheid steeds meer macht krijgt en steeds meer geld gaat verdelen. Dat gaat uiteindelijk nooit goed.

Ook het tweede deel van de uitspraak klopt niet. Samenlevingen zonder noemenswaardige verschillen bestonden wel degelijk. Jagers/verzamelaars leven egalitair: er zijn tussen hen geen sociale verschillen van betekenis. Het probleem van de sociale ongelijkheid is pas ontstaan na de uitvinding van de landbouw, zo'n 12.000 jaar geleden.

 

Zou er een verband zijn tussen deze twee zaken: de wereld die af lijkt te denderen op een door mensen veroorzaakt einde en een wild programma als oplossing voor een probleem dat volgens de auteur zelf eigenlijk helemaal geen probleem is?

Het lijkt misschien wat vergezocht, maar wat we weten vanuit het empirische discriminatie/agressie-onderzoek is dat bevooroordeeldheid de variabele is, waar alles om draait. De variabele die alle ellende veroorzaakt. Bevooroordeeldheid is niet alleen de strongman-variabele, die fascisme en agressie meet, het is ook de variabele die aangeeft hoe mensen denken.

Bevooroordeelde mensen denken vanuit ideeën, vanuit geloofsovertuigingen, in plaats dat ze hun denken aanpassen aan de harde Natuur en de harde feiten. Als mensen vanuit hun geloof denken, vanuit wat ze mooi vinden en graag willen hebben, zijn ze sterk bevooroordeeld en is de ellende nabij.

 

Is er bevestiging voor dat empirische resultaat van jarenlang onderzoek uit een totaal andere bron?

In de data van de World Value Survey vond ik indertijd met handmatig zoeken, slechts één betrouwbare factor. Een betrouwbare factor bestaat uit items die onderling positief correleren. Die ene factor had iets met geloof en traditie te maken. Maar wat mat die ene factor?

De landen die extreem scoorden op deze factor, waren landen met oorlog, burgeroorlog en dat soort zaken. Er was slechts een enkele uitzondering. Libanon scoorde zeer extreem, maar volgens het verhaal van iemand die daar woonde, was het daar best tof. Iets later bleek het daar echter helemaal niet meer zo tof. Die factor heeft kennelijk ook voorspellende waarde.

 

Hoe moet je dit alles samenvatten? Mijn moeder hanteerde vaak de spreuk: 'De weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens'.  Het voorgaande zou je kunnen samenvatten als:

de weg naar de ondergang is geplaveid met geloof en 'mooie' ideeën.

 

Het geloof en de 'mooie' ideeën van Poetin en de zijnen hebben geleid tot de oorlog in Oekraïne en daarmee tot de oorlog in Europa. Ons geloof en 'mooie' ideeën hebben ertoe geleid dat we met van alles en nog wat bezig waren, maar dat we ondertussen de situatie met Rusland en Oekraïne volledig uit de hand hebben laten lopen.

Wat het pamflet van Schimmelpenninck laat zien, is dat we ons nog steeds niet los kunnen maken van dat heerlijke wensdenken over de ideale wereld van morgen. Ondertussen staat de wereld in brand en die brand kan ieder moment ons kikkerlandje bereiken en vernietigen.

En zelfs nu kunnen we ons nog steeds niet goed losrukken van die heerlijke dromen. De babbelcultuur heeft ons in haar houdgreep. Buiten woedt een allesvernietigende prairiebrand, maar binnen is het goed toeven en droomt men over een heerlijke toekomst.

 

 

 

De IAT heeft nooit gedeugd, maar was wel mateloos populair bij velen. Hoe kan dat?

 

De IAT (Implicit Association Test) was altijd verregaand onbetrouwbaar en de weinige betrouwbare variantie die nog net wel in de test zat, bleek niet valide. De test correleerde niet met geaccepteerde maten voor discriminatie. De IAT was, kortom, van het begin af aan een complete mislukking.

Soms gebeurt het dat een test het in de beginfase maar matig doet, maar dat de ontwikkelaars van de test geleidelijk die problemen weten te ondervangen. De test wordt geleidelijk betrouwbaarder en meer valide. Bij de IAT is iets dergelijks nooit gebeurd. Het was een mislukking en bleef een mislukking.

Maar vervolgens is er met de test iets vreemds aan de hand, of misschien ook wel niet. De IAT was mateloos populair (https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S074756321100094X). Journalisten en mediamakers zweerden bij de test en leken er nooit genoeg van te krijgen. Ook minder kwantitatief ingestelde gedragswetenschappers vielen vaak maar wat graag voor die test.

Hoe is dat mogelijk?

Mensen die graag discrimineren, zijn agressieve beestjes. We herkennen die beestjes aan hun hoge score op bevooroordeeldheid (generalized prejudice).

Wat is bevooroordeeldheid in eerste instantie? Bevooroordeeldheid meet je met populaire uitspraken over minderheidsgroepen.

Een van de eerst bekende pogingen betrof het meten van antisemitisme door de auteurs van The Authoritarian Personality (1950). Die poging lukte heel goed: men kreeg een betrouwbare maat, die ook valide bleek.

Op dat succes bouwde men verder door te vragen naar het oordeel over uitspraken die betrekking hadden op meerdere minderheidsgroepen. Ook deze vragenlijst om negatieve meningen te meten over een stel minderheidsgroepen bleek goed te werken. Mensen die negatief dachten over Joden, bleken ook vaak negatief te denken over andere minderheidsgroepen. Ook deze Etnocentrisme-schaal, zoals de onderzoekers hem noemden, bleek dus betrouwbaar en valide. Ook dit resultaat staat beschreven in The Authoritarian Personality.

Maar op basis van wat we nu denken te weten, blijkt bevooroordeeldheid nog wijdere implicaties te hebben. Allereerst blijkt bevooroordeeldheid de strongman-variabele te zijn. Het is de variabele die aangeeft of men zich achter de strongman opstelt en na zijn toestemming agressie wil plegen jegens minderheden. Bevooroordeelde mensen kunnen de lokroep van de strongman niet weerstaan. Ze vallen voor zijn verhaal. Ze geloven dat ze als dienaren en soldaten van de strongman een gouden toekomst tegemoet zullen gaan.

Ten tweede kennen we de twee belangrijkste drijfveren om bevooroordeeld te zijn en bevooroordeeld te denken. Wie hoog scoort op bevooroordeeldheid zal ook hoog moeten scoren op (de som van) deze twee 'wortels' van bevooroordeeldheid.

Wat betekent dat? Dat betekent dat wanneer men autoritaristisch (volgeling/gelovige) is, de strongman werktuigelijk gelooft en napraat. Men vraagt zich niet af, wat de uitspraken die men hoort precies betekenen, maar men gelooft ze, omdat de leiders het zeggen. Volgelingen/gelovigen zijn dus een soort door de strongman te programmeren menselijke robots. Ze weten niet precies wat ze geloven, maar de strongman heeft het gezegd, dus is het zo. Het is slechts aan hen om zijn bevelen zo goed mogelijk (en zo wreed mogelijk) uit te voeren.

Dat betekent dat wanneer men sociaal dominant is, alles maar dan ook echt alles wil doen, om in de machtige groep van de strongman hoger te komen. Men wil alles doen om in de gunst van de hoger geplaatsten te komen en te stijgen. Wat men denkt, wordt dus volstrekt ondergeschikt maakt aan dit hogere doel. Het gaat erom zo te denken dat men in de groep hoger komt.

Dit alles bij elkaar betekent dat mensen die bevooroordeeld zijn, hun denken volledig afstemmen op de strongman en zijn groep. Aan de ene kant gelooft men, wat men van bovenaf krijgt aangereikt aan slogans. Aan de andere kant probeert men zo te denken, dat men de hogergeplaatsten levert, wat ze willen hebben.

Bevooroordeelde denkers maken zich dus volstrekt niet druk over de juistheid of onjuistheid van wat ze denken. Of iets wel of niet klopt met de harde feiten, doet in hun optiek niet ter zake.

En dan is daar opeens de IAT. Die test deugt van het begin af aan niet, maar voor bevooroordeelde geesten was dat niet relevant. Zij hebben iets met discriminatie, maar begrijpen ook dat je dat beter niet hardop kunt zeggen. De IAT maakt het nu mogelijk alle mogelijke andere mensen te beschuldigen van wat ze zelf graag doen.

Hallo, jij dacht dat je niet discrimineerde, maar wij weten wel, dat dat heel anders zit. Hier hebben wij  een middel om je stiekeme discriminatie-neigingen bloot te leggen!

De IAT maakt het voor mensen die zelf dolgraag discrimineren, mogelijk om vermanend het vingertje te heffen en anderen te beschuldigen van foute neigingen. Zo sloegen ze twee vliegen in een klap. De aandacht van hun eigen foute neigingen werd afgeleid. Zij wierpen zich immers juist op als de felle bestrijders van discriminatie. En ze kregen de kans allerhande mensen die niets hadden met discriminatie aan de schandpaal te nagelen.

Korrtom, de IAT was een ideaal wapen voor bevooroordeelde geesten.

Heb ik gelijk of vergis ik me? Als ik gelijk heb, waren het vooral bevooroordeelde geesten (alfa's, journalisten, opiniemakers, dominees, dokters, hoogleraren, (zwevende) psychologen, (vage) psychiaters die de IAT enthousiast omarmden en hadden de kille en botte bèta's er niets mee.

Wel, de enthousiaste verhalen kwamen van journalisten, mediamensen, opiniemakers en allerhande andere roeptoeters.

Het artikel waar ik eerder met een link naar verwees, draagt de titel: The Implicit Association Test: Flawed Science Tricks Americans into Believing They Are Unconscious Racists. Die titel geeft weer, wat er gebeurde. De wetenschap achter de test deugde van geen kant. De Amerikanen die in het verhaal van de test-promotors trapten, waren goedgelovige zielen, die geloofden wat door hun leiders verteld werd.

Aan de ene kant was de empirische onderbouwing van de IAT van het begin af aan volstrekt onbevredigend. Aan de andere kant gaf de IAT mensen die zelf graag discrimineren, een machtig wapen om anderen aan te vallen en op hun plaats te zetten. De IAT werd op die manier voor bevooroordeelde geesten een tweesnijdend zwaard om hun positie in de groep veilig te stellen en te verbeteren.

 

 

-----

Zie voor verdere informatie ook: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8167921/.