De 'goede' dictator M.

 

M. is dictator, maar M. is ook 'links'. Dictators zijn natuurlijk fout, maar mensen die links zijn, zijn natuurlijk goed. Conclusie?  M. is een 'goede' dictator.

De mevrouw die deze redenering hoort, reageert woedend.  Veel van haar vrienden en vriendinnen zijn dankzij de mensen van M. verhuisd naar de eeuwige jachtvelden, vermoord dus, doorgaans uiteraard na eerst langdurig te zijn gemarteld.

Maar er zijn dus ook mensen, die echt zo denken. Ja, er gaat wel eens wat mis, maar in feite bedoelt M. het toch goed. Waarom denkt deze mijnheer dat? Omdat M. 'links' is en dan zit hij dus in het goede kamp.

Bestaan deze mensen echt? Mensen die zo krom denken? 

Denk even terug aan Adolf Hitler. Zijn partij heette de NSDAP of voluit de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei. Ze waren er voor het hele land, ze waren socialistisch, ze waren democratisch en ze bestonden uit en waren er voor de noeste werkers. Afgaande op al die termen moest Hitler wel bijna een soort Jezus in het kwadraat zijn. Helaas bleek het een wolf in schaapskleding te zijn.

Of denk even aan Trump. Hij zou vrede brengen, hij bracht dood, oorlog en ellende. Maar zijn doel was nobel. Hij wilde slechts Amerika weer groot maken: Make America Great Again. Maar op dat moment was Amerika nog nooit klein geweest. Integendeel, op dat moment was het op veel gebied het meest leidende land ter wereld.

Kennelijk bestaan er dus inderdaad genoeg mensen die geneigd zijn te denken, dat als iemand zichzelf 'goed' noemt, deze persoon ook 'goed' moet zijn. Of dat als iemand zichzelf 'links' noemt, die persoon dus ook 'links' moet zijn. Hij zegt het toch! Dus dan is het bewijs geleverd.

Je zou dit oppervlakkig denken kunnen noemen. Maar eigenlijk is het gewoon napraten van dat wat de prediker en de strongman je vertellen. Het is geen denken, maar napraten.

Denk aan de Heidelbergse Catechismus. De leer van de kerk wordt daarin behandeld aan de hand van 129 vragen waar tegelijk de antwoorden bij worden geleverd. De aspirant gelovige hoeft alleen nog maar de antwoorden uit zijn hoofd te leren en is daarna volledig geslaagd als gelovige. Een plaatsje in de Hemel is daarna verzekerd.

Maar de gelovige moet zich vooral niet druk maken over de betekenis van de antwoorden. Want die betekenis ontbreekt doorgaans volledig. Het zijn plechtige woorden, die verder tot niets verplichten.

Wat is de andere manier van denken? Die is heel simpel. Je hoeft alleen maar te vragen: klopt het? En daarna: hoe weet je dat dan zo zeker? Kun je het laten zien?

Kan ik laten zien dat M. (Maduro) misschien toch niet zo 'links' was als hij ons wilde laten geloven? De Economist schreeft dit over hem:

"FOR 12 years Nicolás Maduro terrorised Venezuela. He stole elections and, when people objected, his goons killed, raped or tortured them by suffocation with plastic bags. His comrades looted and mismanaged the economy so wantonly that GDP fell by 69%. A quarter of the population fled abroad. Both the economic collapse and the exodus have been worse than is typical during the bloodiest of civil wars.

Mr Maduro was also an international menace: colluding with drug gangs, threatening oil-rich Guyana and propping up Cuba’s communist tyranny with cheap fuel. He supported Hizbullah, helped Iran evade sanctions and gave Russia and China a foothold across the water from Florida. And then he was gone—snatched by US special forces on January 3rd."

Maar het punt waar het me hier om gaat, zijn niet de kwaliteiten van M. Het gaat me om het punt dat je kennelijk op twee totaal verschillende manieren woorden kunt produceren. Je kunt napraten en je kunt beschrijven. Je praat na, wat men je verteld heeft. Je beschrijft, wat je ziet en ...

Ja, nu wordt het even lastig. Je kunt ook beschrijven, wat je hoort. Wat iemand je vertelt. Maar als je dat doet op zo'n manier, dat duidelijk is wie en waar het tegen je gezegd werd, dan is er geen probleem. Dan is het weer een beschrijving. Pas als je het gedachtenloos gaat nakwekken, terwijl je gelooft dat het klopt, ga je de normale gelovige achterna.

 

 

 

De strijd tussen links en rechts zou iets totaal anders zijn dan de strijd tussen democratie en dictatuur?

 

Laatst bijgewerkt: 8/1/2026 om 0.29 uur

 

Amerika ontvoert de president/dictator van Venezuela (Maduro). Of beter gezegd: Trump doet dat. Bij de actie valt een royaal aantal doden aan Venezuelaanse kant. Sommige mensen beschouwen dat als 'terrorisme' door Trump.

Naar aanleiding van die opvallende actie publiceert de Volkskrant op maandag 5 januari 2026 een groot aantal ingezonden reacties in een paginagroot (p. 20) artikel . In de eerste van die reacties valt een paassage me op. Ik laat die hier volgen:

"Latijns-Amerika zit vast in dezelfde ziekte die in Noord-Amerika, en zelfs in Europa, om zich heen is gaan grijpen: het misverstand dat we verwikkeld zijn in een strijd tussen links en rechts. Dat is totale onzin. Het is een strijd tussen democratie en dictatuur."

De briefschrijver ziet links versus rechts als iets totaal anders dan democratie versus dictatuur. Maar klopt dat wel?

Nu zijn de begrippen 'links' en 'rechts', hoewel vaak gebruikt, niet duidelijk gedefinieerd. Ze zijn ontstaan na de Franse revolutie waarbij 'rechts' de partijen waren die voor het oude regiem (de absolute vorst) waren en 'links' de partijen die voor de revolutie, dus voor ''vrijheid, gelijkheid en broederschap", stonden. Dus een staatsvorm waarbij burgers maximaal vrij worden gelaten, iedereen gelijke rechten heeft en de samenleving zich verantwoordelijk voelt om iedereen zo nodig te helpen. Democratie dus.

In het onderzoek naar fascisme (enthousiasme voor de strongman) is ooit ook een duidelijke koppeling gevonden tussen fascisme (enthousiasme voor de strongman) en ''politiek economisch conservatisme" (The Authoritarian Personality, 1950). Dus met 'rechts'.

Ik zie kortom het verschil niet zo, dat de briefschrijver wel denkt te zien.

Aan de andere kant: Poetin zegt ook oorlog te voeren, om het facisme te bestrijden. Woorden zijn geduldig en iedereen praat naar het hem zelf het best uitkomt. Shakespeare drukte het zo uit: 'Words, words, words!'

Maar er is misschien toch iets diepers aan de hand. Iets dat het soortenmodel verklaart. Dat model gaat uit van het empirische resultaat dat bevooroordeeldheid (prejudice) twee totaal verschillende 'wortels' (voorspellers) blijkt te hebben. Rechts autoritarisme (Right Wing Authoritarianism, RWA) en Sociale Dominantie Orientatie (SDO). Die voorspellers zijn totaal verschillend, omdat ze normaal niet of amper gecorreleerd zijn. Iets dat in de sociale wetenschappen heel uniek is. 

Als je dan doorredeneert, kom je uit op in beginsel 4 verschillende soorten mensen. In beginsel, want de meeste mensenn zitten natuurlijk ergens middenin. Drie van die soorten klitten en vormen samen de machtige groep onder leiding van een strongman/dictator of absoluut vorst. Dat levert twee tegenovergestelde culturen op. Een hoge, waarin alles draait om macht, geld, status, geloof en sociaal correct. En een lage, waarin alles draait om productie, informatie, vooruit kijken, feiten en waarheid.

In de empirische wetenschap (de lage cultuur) gebruiken we termen die gebaseerd zijn op objectieve waarnemingen. Het is de harde bètacultuur. Maar in de hoge alfacultuur babbelen we er vrolijk op los, zonder ons te bekommeren om de vraag of alles wel precies klopt. Als het voor de toehoorder maar 'mooi' klinkt.

Je vraagt je af: hoe komt de briefschrijver in dit geval op die merkwaardige tegenstelling, die als je naar de harde feiten kijkt helemaal geen tegenstelling blijkt te zijn? Hij had een Venezulaanse vriendin, die begon te trillen van woede als iemand het voor de dictatuur (van Maduro) opnam, want 'links' was toch per definitie de goede kant. Maduro zou dus een linkse dictator zijn, en omdat hij links zou zijn, was hij eigenlijk een goede dictator. Iets dat de vriendin tot woede bracht.

De verklaring om te denken dat Maduro links zou zijn, is dat hij politicus was voor de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela begrijp ik via Wikipedia. Maar neem gewoon de moeite om naar zijn foto te kijken en je ziet een heel rechts figuur. Iets dat klopt met zijn rol als dictator.

Het conflict tussen Trump en Maduro is dus niet een conflict tussen links en rechts en ook niet een conflict tussen democratie en dictatuur, maar het is de strijd tussen twee strongmen. Twee dictators die vechten om het been. In dit geval is dat voor Trump: olie.